Psikiyatrik hastalıkların toplum içinde görülme oranları,
aşağıdaki tabloda sizin de göreceğiniz gibi çeşitli tutarsızlıklar içeriyor.
Bunun önemli bir nedeni, psikiyatrik hastalıkların tanısının
yapıldığı kriterlerin zaman içinde değişiyor olması,
psikiyatrik oran saptanması (epidemiyoloji) çalışmalarının 1980 lerden sonra hız kazanması, toplumsal değişimler, toplumsal
farklılıklardır.
Değişik kaynaklardan değişik rakamlar bildiriliyor.
Seksenlerde yapılan çalışmalardaki oranlar doksanlı
yıllardaki oranlara göre daha düşük kalabiliyor.
Bu rakamları matematiksel bir kesinlikte düşünmeyin. Ama
yine de psikiyatrinin ne ile uğraştığına dair bir fotoğraf görmek isterseniz,
aşağıdaki rakamlar size bu fotoğrafı gösterecektir.
Dr.Kubilay Boğoçlu
|
HASTALIKLAR |
Bir ay
içinde görülme oranı |
Altı ay
içinde görülme oranı |
Yaşam
boyu görülme oranı |
Cinsiyet |
Aynı
zamanda başka bir psikiyatrik hastalık |
Kaynak |
|
Bütün PSİKİYATRİK
HASTALIKLARIN toplum içindeki görülme oranı |
%15,4 |
%19,1 |
%32,2 |
|
|
1 |
|
Anksiyete bozuklukları
(Kaygı özellikli hastalıkların)
toplum içinde görülme oranı |
%7,3 |
%8,9 |
%14,6 |
|
|
1 |
|
Major depresyonun (tek kutuplu depresyon) toplum içinde
görülme oranı |
|
|
%10-20 |
Kadında iki kat fazla |
|
8 |
|
Sosyal fobinin (sosyal
ortamlarda yoğun kaygı) toplum içinde görülme oranı |
|
%7,9 |
%13,3 |
Kadın %15,5 Erkek %11,1 |
|
3 |
|
Özgül fobi nin (uçak yolculuğu, yükseklik, hayvanlar, kan görme,
iğne gibi bazı durumlardan duyulan korku) toplum içinde görülme oranı |
%6,2 |
%7,7 |
%11,3 |
Kadın %15,7 Erkek %6,7 |
|
1,12 |
|
Yaygın anksiyete
bozukluğu (Devamlı yüksek bir kaygının olduğu hastalık ) toplum içinde
görülme oranı |
|
%3,1 |
%5,1 |
Kadınlarda iki kat fazla |
%59 Major
Depresyon %56 diğer Anksiyete |
4 |
|
Obsesif kompulsif
bozukluk (Takıntı hastalığının) toplum içinde görülme oranı |
|
% 1,5 |
% 2- 3 |
Kadınlarda biraz yüksek |
|
1 |
|
Panik bozukluğunun toplum
içinde görülme oranı |
%0,5 |
%0,8 |
%1,6 |
Kadınlarda iki kat fazla |
Major Depresyon sık |
2 |
|
Travma sonrası stres
bozukluğu (Ölüm korkusu ile olan bir olay (travma)
sonrası gelişen sıkıntılı tablo ) toplum içinde görülme oranı |
|
|
% 1-3 |
|
|
5 |
|
Manik Depresif Hastalık (İki
kutuplu, bipolar bozukluk) |
|
|
%1 |
Kadın Erkek eşit |
|
8 |
|
Şizofreni |
|
|
%1 |
Kadın Erkek eşit |
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Travma sonrası stres
bozukluğunun tanı almayan hafif şekillerde ortaya çıkmasının (subklinik) toplum içindeki oranı |
|
|
%5-15 |
|
|
5 |
|
Tam panik bozukluk
denemeyecek, panik atakların olduğu rahatsızlık durumunun toplum içinde
görülme oranı |
|
|
%3-4 |
|
|
1 |
|
KİŞİLİK BOZUKLUKLARININ TOPLUM İÇİNDE
GÖRÜLME SIKLIĞI |
|||
|
Kişilik Bozukluğunun üç
kümesi |
Kişilik bozuklukları |
Oranlar % |
Bu sonuçlar için kaç
çalışmadan yararlanıldı. |
|
A KÜMESİ |
Paranoid Kişilik Bozukluğu |
0,6 |
8 |
|
Şizoid Kişilik Bozukluğu |
0,4 |
9 |
|
|
Şizotipal Kişilik Bozukluğu |
0,6 |
8 |
|
|
B KÜMESİ |
Antisosyal Kişilik Bozukluğu |
1,9 |
18 |
|
Borderline Kişilik Bozukluğu |
1,6 |
9 |
|
|
Histriyonik Kişilik Bozukluğu |
2,0 |
8 |
|
|
C KÜMESİ |
Obsesif Kompulsif
Kişilik B. |
1,7 |
8 |
|
Kaçıngan Kişilik Bozukluğu |
0,7 |
7 |
|
|
Bağımlı Kişilik Bozukluğu |
0,7 |
8 |
|
|
Pasif Agresif Kişilik B. |
1,7 |
7 |
|
Kaynak için bkz (9)
|
MAJOR DEPRESYON
HASTALIĞI (Major
Depresyon- Unipolar) ve MANİK DEPRESİF
HASTALIĞININ (Bipolar
Bozukluk) Toplum içinde
görülme sıklığı |
||
|
|
Manik Depresif Hastalık (Bipolar Bozukluk) |
Yalnızca Major Depresyonun olduğu Manik
Dönemlerin Olmadığı Hastalık (Unipolar) |
|
Kişinin bütün hayatı
boyunca bu hastalığa yakalanma riski |
Yaklaşık % 1 |
%10-20 |
|
Erkek Kadın Oranı |
Erkek ve kadınlarda eşit
oranda görülüyor. |
Kadınlar erkeklerden iki
kat daha fazla hastalanıyor |
|
Hastanın birinci dereceden
akrabalarında bütün hayatı boyunca manik depresif hastalığa yakalanma riski |
Yaklaşık %10 |
Yaklaşık %2 |
|
Hastanın birinci dereceden
akrabalarında bütün hayatı boyunca major depresyon
(unipolar) hastalığına yakalanma riski |
%10-15 |
%10-15 |
|
Ortalama Başlangıç yaşı |
21 yaş |
27 yaş |
Kaynak için bkz (8)
Genel
En sık görülen major depresyon
yaşam boyu görüme oranı %17,1
İkinci sırada (Türkiye de bu kadar çok değil) alkol bağımlılığı yaşam boyu görülme
oranı %14,1
Üçüncü sırada sosyal
fobi yaşam boyu görülme oranı %13,3
Üniversite
öğrencilerinde sosyal fobi
1999 yılında, Sivas, Cumhuriyet Üniversitesi Öğrencileri ile
yapılan bir çalışmanın sonuçları: (11)
Örneklem
grubunda sosyal fobinin yaşam boyu yaygınlığı
kadınlarda % 9.8,
erkeklerde % 9.4 oranında;
son bir yıllık yaygınlığı ise kadınlarda % 8.9, erkeklerde % 7.1 oranında
bulunmuştur.
Sosyal
fobinin yaşam boyu yaygınlığı
en yüksek 21-24
yaş grubunda (% 11)
bulunmuş,
bunu 17-20 yaş grubu (% 8.6) izlemiştir. En düşük oran
ise, 25 yaş ve üzerindeki grupta (%5.5) bulunmuştur.
Son bir yıllık yaygınlık oranı en yüksek 21-24 yaş
grubunda (% 8.9) bulunmuş, bunu 17-20 yaş grubu (% 7.2) izlemiştir. En düşük
oran ise, 25 yaş ve üzerindeki grupta (% 3.7)
bulunmuştur.
Sosyal fobi
Sosyal Fobinin üçte birinde insanların önünde konuşma
zorluğu bulunur.
Ortalama başlangıç yaşı 15 dir.
Distimi, depresyon ve bipolar
bozukluk normalden iki üç kat daha sık görülür.
(6)
Kadınlarda biraz daha fazla görülmesine rağmen, klinikte
erkek sosyal fobik hastalara daha sık rastlanır.
Kadınların sosyal rollerinden dolayı, tedavi arayışının daha az olduğu
düşünülür.
Comorbidite: Panik Bozukluk % 49 , Yaygın anksiyete bozukluğu %
32, Obsesif kompulsif
bozukluk %11 (6)
Yaygın anksiyete bozukluğu
Bir yıllık prevalans %1,5 (eşik altı bir yıllık prevalans
%3,6) ,
kadınlarda
%2,7, yaşlılarda %2,2
Yani kadınlarda iki kat daha fazla görülüyor.
Başka bir psikiyatrik hastalığın birlikte olma olasılığı (komorbidite)
Birlikte Major Depresyon görülme
olasılığı % 59
Birlikte başka bir anksiyete
bozukluğu görülme olasılığı% 56 (6)
Panik bozukluğu
Erkeklerde aylık prevalans
erkeklerde 0,3 , kadınlarda 0,7. Kadınlarda 25- 44 yaş arasında panik bozukluğuna
yakalanma oranları artıyor. (6)
1)Epidemiologie Catchment Area Program / Arch. Gen Psychiatry 1984 - (Aktarılan kaynak Psikiyatrik Epidemiyoloji-- Anksiyete Bozukluklarının Epidemiyolojisi Ege Psikiyatri Yayınları (Prof Dr.Erol Özmen)
2) ECA The National Comorbidity Survey Asessed DSM III R a göre – Regier 1988) Aktarılan Kaynak- Essentials of Clinical Psycihatry Robert Hales, Stuart Yudofsky 2004
3)Magee 1996 (Aktarılan Kaynak Essentials of Clinical Psycihatry Robert Hales, Stuart Yudofsky 2004)
4) Bu çalışma 15 -45 yaş arasını kapsıyor. (ECA The National Comorbidity Survey Asessed DSM III R a göre - 1988) Aktarılan Kaynak- Essentials of Clinical Psycihatry Robert Hales, Stuart Yudofsky 2004
5) Kaplon- Sadock Synopsis of Psychiatry 1998 (Aktarılan kaynak Psikiyatrik Epidemiyoloji- Anksiyete Bozukluklarının Epidemiyolojisi Ege Psikiyatri Yayınları (Prof Dr.Erol Özmen)
6) Essentials of Clinical Psycihatry Robert Hales, Stuart Yudofsky 2004
7) (Davidson et al., 1993)
8) Shorter Oxford Textbook of Psychiatry (Michael Gelder,Richard Mayou, Philip Cowen) 2001
9) Girolamo ve Dotto (2000) Aktarılan Kaynak Shorter Oxford Textbook of Psychiatry (Michael Gelder,Richard Mayou, Philip Cowen) 2001
10) Şizofrenik Bozuklukların Epidemiyolojisi – Ege Psikiyatri Yayınları (Prof Dr. Orhan Doğan )
11) Üniversite öğrencilerinde sosyal fobi yaygınlığı/ Ferda İzgiç,1 Gamze Akyüz,2 Orhan Doğan,3 Nesim Kuğu2 / Anadolu Psikiyatri Dergisi 2000; 1(4):207-214
12) (Magee
et al., 1996) (Kessler et
al., 1994)
13)