Düşman aynalar
Dost bildiğim aynalar
30 Temmuz 2009
Perşembe
Harold 32
yaşındadır. Son üç yıl içinde sekiz tane estetik operasyon geçirir. (1)
Sonunda
Harold’un Estetik Cerrah olan doktoru, onu
psikiyatrik kontrole göndermeye karar verir. Estetik operasyonların çoğu yüz
bölgesine uygulanmıştır. Özellikle de burnuna ve gözlerine.
Psikiyatrik
görüşmelerin başında Harold yaptıklarını savunan ve
sorunu görmezden gelen bir tutum takınır. Vücudu ve yüzü ile aşırı, abartılı
bir uğraşının olmadığını söyler. Satış elemanı olarak çalışmaktadır. Dolayısı
ile görünümüne önem vermek zorundadır.
Daha
sonraki görüşmelerde Harold kendini olduğu gibi
anlatmaya karar verir. Günde 3 veya 4 saatini dış görünüşünü düşünerek
geçirmektedir. Sık sık aynaya bakarak veya dış
görünüşü hakkında düşünerek geçirdiği bu zamanların aslında verimsiz olduğunu
kabul eder.
Psikiyatri
bilimi Harold’u bir hasta olarak ele alır.
Peki,
son yıllarda giderek artan sayıda zamanlarını aynaların karşısında geçiren
insanlar için ne demeli?
Herkesi
hasta bir insan olarak mı ele alacağız?
Bedenlerimiz nasıl olmalıdır?
(2)
Erkeklerin:
1972
de %15 i
1997
de %47
si (The
Psychology Today
/A.B.Devletleri)
2000
yılında %43 ü (Pope
/A.B.Devletleri)
dış
görünüşlerinden memnun değillermiş.
Magazin
dünyasının örnek alınacak kişileri (ikonları ), film artistleri, spor
dünyasının ünlü kişileri sürekli insanları bir imaj bombardımanına tutuyor.
Herkese
önerilen bu imaj; kusursuz erkek imajıdır.
Erkeklere
medya tarafından cilalanmış, değiştirilmiş, gerçekçi olmayan, erişilmez bir
kusursuzluk şeklinde lanse edilen vücutlar öneriliyor. Başarı ve mutluluğa
ancak bu vücutlarla erişilecekmiş gibi bir hava yaratılıyor.
The Psychology Today’in anketine
göre:
Erkeklerin
%63
ü karın bölgelerini beğenmiyor,
%45
i yeteri kadar kaslı olmadığını düşünüyor,
%38
i göğüs kafesinden memnun değil,
%17
i ise ideal kilolarına ulaşmak için hayatlarının son üç yılını harcamışlar.
2007
Mission Australia’ya göre:
29
000 genç Avustralyalı (11 – 24 yaş arası) ile yapılan anket sonucu şöyle:
Gençlerin
% 32,3 vücut imajını en birincil mesele olarak ele almıştır.
Ankete
katılan gençler için vücut imajı sorunu, aile ile çatışma ve stresle başa
çıkabilmeden daha önemlidir.
The 2008 National Youth Poll a göre;
15-20 yaş
arası Avustralyalıların % 54 i vücut imajları ile ilgili endişesi vardır.
Vücudunun görüntüsüne “takma”
(Beden dismorfik bozukluğu)
Eğer
kişi bedeni ile abartılı bir şekilde ilgileniyorsa. Bu durum (Harold örneğinde olduğu gibi) bir hastalık olarak ele
alınır.
Beden
dismorfik bozukluğunda kişi, küçük bir kusuru çok
abartır. Büyük bir sivilceyi, burnundaki hafif eğriliği, kulaklarının şeklini,
saçlarının seyrek olmasını abartılı bir şekilde beğenmeyebilir. Bazı kişiler
bir noktaya bazı kişiler birkaç noktaya birden takılabilir.
Kişi
kendi ile o kadar çok uğraşır ki, sonunda günlük işlerini yapamaz hale
gelebilir.
Bu
kişilerde depresyon, sosyal ilişkilerde şiddetli bir kaygı (sosyal anksiyete), takıntı hastalığı (obsesif
kompulsif bozukluk) görülebilir.
Kişinin
takıntısı bir süre sonra örneğin burnundan, gözlerine yer değiştirebilir.
Dolayısı ile estetik cerrahi girişimleri bu kişiler için doyurucu olmayabilir.
Beden
dismorfik bozukluğunun toplumda görülme oranı % 0,7
ile % 1,1 arasıdır.
Ama
bu oranlar dermatoloji (cilt) doktoruna giden hastalarda % 9 ile 12 yüksek
rakamlara çıkabilir.
Benzer
şekilde estetik cerrahiye giden hastalarda da bu sayı % 6 ile 15 civarına
çıkabilir.(3)
Beden
dismorfik bozukluğu genellikle ergenlik döneminde
başlar ve yıllarca tanı konmadan kalabilir. Bu bozuklukta mesleki, sosyal ve
cinsel ilişkilerden kaçınma yaygın olarak gözlenir.
Erkekler, kadınlar ve beden
imajı:
Beden
dismorfik bozukluğu kadın ve erkeklerde eşit oranda
görülür.
Bu
rahatsızlığa yakalanan erkek ve kadınlar farklı farklı
belirtiler gösterirler.
Erkekler
kendi cinsel organlarında kusur bulmaya daha yatkın oluyorlar. Ayrıca
vücutlarının yeteri kadar kaslı olmadığını düşünüyorlar.
Kadınlar
ise kilolarını çok önemsiyorlar. Kalçalar, göğüsler ve vücut kılları gibi vücut
elemanlarına daha çok “takıyorlar”. (4)
Örnek
olarak aldığım bu çalışmada (4) :
Beden
imajını problemli olarak algılayan (Beden dismorfik
bozukluğu olan);
Kadınların
% 95 aşırı kilolu olduğunu düşünüyormuş.
Erkeklerin
ise % 90 ı yeteri kadar kaslı olmadıklarını ve vücutlarının olması gerekenden
daha ufak tefek olduğunu düşünüyormuş.(4)
Sen beni yanlış anladın!
Kızlar
olabildiğince incelmek istiyorlar. Bir zamanlar sıska olarak küçümsenen
vücutlar şimdi yüceltiliyor.
Bazı
kızların kendilerine yakıştırdıkları ideal kiloların, yapılan bazı
araştırmalarda erkekler tarafından ideal bulunmadığı anlaşılıyor.
Yani
bazı erkekler, bu kızların gereğinden çok zayıfladığını düşünüyor. (5)
Yine
bazı çalışmalarda, erkeklerin kadınların beğenisinden çok daha fazla kas yapmak
için çalıştıkları anlaşılıyor.(6)
Aşırılıklar
çağında yaşamıyor muyuz?
Estetik çılgınlığı (7)
Beden
imajlarını “güzelleştirmek için” insanların toplu halde “estetik çılgınlığı”
yaşamasını, bir de cerrahi operasyonlarının rakamları ile görelim:
(Amerika Birleşik Devletleri) 1992 1998 2002
Meme güçlendirme
operasyonu 32607 132378 236888
Meme dikleştirme operasyonu 7963 31525 56822
Kadında meme küçültme 39639 70358
101526
Erkekte meme küçültme
4997 9023 14343
Kulak cerrahisi
6371 8069 39748
Burun estetiği
50175 55953
354327
Alın kaldırma
13501 36777 75638
Liposakşın (yağları vücuttan
uzaklaştırma) 47212 172079 282876
İnsanlar
kitleler halinde, artan sayılarda, cerrahın sihirli bıçağının altına uzanmak
istiyorlar.
Ruhun
diriliği için vücutlar yeni şekiller alıyor
Dr. Kubilay Boğoçlu
Psikiyatri Uzmanı
Kaynaklar:
1) Beauty and the Beast: Psychobiologic and Evolutionary Perspectives on Body Dysmorphic Disorder / By Dan J. Stein, MD, PhD, Paul D. Carey, MD, and James Warwick, MD / CNS Spectr. 2006 Jun;11(6):419-22.
2) To be Superman -The male looks obsession / Natalie Knoesen PhD (ve ark) / Australian Family Physician Vol. 38, No. 3, March 2009
3) Demographic Characteristics, Phenomenology, Comorbidity, and Family History in 200 Individuals With Body Dysmorphic Disorder /
Katharine A. Phillips, M.D., William Menard, B.A., Christina Fay, B.A., and Risa Weisberg, Ph.D./ Psychosomatics. 2005 ; 46(4): 317–325.
4) Gender similarities and differences in 200 individuals with body dysmorphic disorder / Katharine A. Phillips, William Menard, Christina Fay / Compr Psychiatry. 2006 ; 47(2): 77–87.
5) Do men find “bony” women attractive?:Consequences of misperceiving opposite sex perceptions of attractive body image / Rochelle L. Bergstrom, Clayton Neighbors, Melissa A. Lewis / Body Image 1 (2004) 183–191
6) Body Image Perception Among Men in Three Countries / Harrison G. Pope, Jr., M.D. (ve ark.) / (Am J Psychiatry 2000; 157:1297–1301)
7) Body image and cosmetic medical treatments / David B. Sarwer, Canice E. Crerand / Body Image 1 (2004) 99–111