KISA KISA
Yardım
etme ve bağımlılık
Başkalarına yardım etme, bazen bağımlı özelliğimizi
gizleyen bir maske olabilir.
Bahsettiğim türde yardım etme çeşitli anormallikler içerir.
Örneğin, lokantada garsona bir yemekten sonra 500 lira
verirseniz, bu anormal bir durumdur.
Bir insana ihtiyaç duymadığı halde yardım edersiniz.
Bu yardım saçma olabilir. Örneğin, giysileri gıcır gıcır olan bir kişiye ceket,
pantolon, kazak yardımı yapabilirsiniz.
Bu yardım talep edilmemiş bir yardım olabilir.
Kişinin giysiye ihtiyacı var gibi görünür. Ama kişi mevcut
giysileri ile yaşamaktan mutludur veya yeni bir giysi almak istemez. Belki yeni
bir elbise almak ister, ama bunu bir başka kişiden yardım olarak almak istemez.
Ama siz bu kişiye palto, hırka, etek hediye edersiniz.
Genç bir hanım yanınıza gelir. Size sıkıntılarını
anlatmaya başlar. İyi bir insansınız, ona yardım etmeye karar verirsiniz. Bu
hanımın koruyucusu olmaya karar verirsiniz.
Örneğin: 1971 yapımı Emine adlı filmde, Patron rolündeki
Ekrem Bora, temizlikçi kız Emine rolündeki Filiz Akına yardım etmek ister. Bu
yardım Emine’nin istediği seviyenin çok üstüne çıkar. Patron, Emine ile
evlenmek ister. Ama Emine, patronun kardeşini (Tarık Akan) sevmektedir.
Bütün bu yardım etme şekillerinde, bir insanın ruhunu
kontrol altına almaya yönelik bir motivasyon vardır.
Başka bir tutarsızlık yardım eden kişinin içinde bulunduğu
durumdur.
Başkalarına yardım ederken kişi kendi ihtiyaçlarını
görmezden gelebilir.
Kendisi için ayırdığı doktor parasını iyilik olsun diye
bir kişiye verebilir. Muayene olmaya gitmeyebilir.
Çocuklarından veya yakınlarından kendisini doktora
götürmesini isteyebilir.
Sultanahmet'te dilenir, Ayasofya'da sadaka verir.
Yaratıcılık
Yaratıcı olmak, her zamanki geleneksel biçimlerden farklı
düşünmek veya davranmak anlamına gelir.
Ana babalarımız, öğretmenlerimiz vs yani otorite
konumundaki kişiler bize her zamanki gibi, klasik, geleneksel bir şekilde davranmamız,
düşünmemiz gerektiğini söyler.
Yaratıcı olmak otorite ile çatışmayı içerir.
Sanatçıların sıra dışı ve “özgür” tarzlarının nedeni biraz
bu yüzdendir.
Sıra dışı olmak arzusu, narsistik enerjimizden beslenir.
Pek çok sanatçı başlangıçta otorite ile çatışarak
kariyerine başlarlar. Abartılı bir şekilde soyunurlar (Örneğin, yakınlarda Madonna’nın gençlik döneminde çektirdiği çıplak
fotoğrafları ortaya çıkarıldı). Abartılı marjinal
fikirler savunurlar. Genel bir beğeni düzeyine ulaştıkça bu ilk tutumlarını
terk ederler.
Sanatçı sıra-dışı olan ile otorite arasında bir uyum
sağlamayı başardığı oranda kabul görür ve “başarıya” ulaşır.
Sanatçının şöyle bir sorunu olur:
Yaratıcı olanı sonuç olarak “otoriteye” beğendirmek
zorundadır.
Ölüm
Bayan N. ile intihar isteği hakkında konuşuyoruz.
Sonunda onun ölüm isteğinin aslında onu strese sokan
ortamdan uzaklaşma isteği olduğuna karar verdik.
Ölümü bir problem çözümü olarak kullanabiliyoruz. Artık en
bunaldığımız ve içinden çıkamadığımız durumlarda gidilecek son yer orasıdır
(ölümdür).
İlişki ve
kopukluk
Görüştüğümüz ve sevdiğimiz bir insandan zaman zaman uzaklaşırız.
Bir süre sonra onunla yeniden görüşürüz.
Bu uzaklaşma haberli ve bilinçli bir şekilde olabilir.
Ama birçok zaman habersizce, bir şey söylemeden örneğin
her gün görüştüğümüz bir arkadaşımızla görüşmemeye başlarız.
İlişkiden, habersizce, “çaktırmadan” uzaklaşırız.
Haber vermeden bir insanla ilişkiye ara vermek veya
koparmak, bizim kendimizi ifade etmemizle ilgili bir rahatsızlığı gösterir.
Karşımızdaki insanın bizi serbest bırakmayacağı (özgür
bırakmayacağı) şeklinde bir bilinçdışı düşüncemiz vardır.
Bu engellenme ile karşılaşmamak için, karşımızdaki insana
haber vermeyiz.
Bir başka neden ise karşımızdaki kişiye karşı duyduğumuz
bilinçdışı öfkedir.
Bazen de bir sevgili diğerinden “koparak” ayrılır. Bu
vahşice ve travmatik bir yaşantıdır.
Koparak veya habersizce ayrılma davranışı, içimizdeki
egoların bütünlüğü olmamasından kaynaklanır.
İçimizdeki egolar arasında bir bağ kurduğumuz ölçüde,
kendilik bilincimiz (benlik algımız) daha güçlü bir hale gelecektir. İç
çatışmamızı daha fazla kontrol altına almayı başaracağız.
Dr.Kubilay Boğoçlu
Psikiyatri Uzmanı